ABCDE czerniaka – jak rozpoznać niepokojące znamię?

Regularna obserwacja znamion na skórze może pomóc zauważyć zmiany wymagające konsultacji dermatologicznej. Jedną z prostych metod samokontroli jest zasada ABCDE czerniaka, która zwraca uwagę na cechy mogące występować w przypadku podejrzanych zmian barwnikowych.

ABCDE nie służy do samodzielnego rozpoznania czerniaka. Jest wskazówką, która pomaga ocenić, czy znamię zmienia się lub ma cechy wymagające profesjonalnej oceny.

W przypadku niepokojącej zmiany warto zgłosić się do dermatologa, który oceni ją i zdecyduje, czy wymaga dalszej diagnostyki.

Na czym polega zasada ABCDE czerniaka?

Każda litera odnosi się do jednej z cech, na które warto zwracać uwagę podczas obserwacji znamion.

A – asymetria

Łagodne znamiona często mają regularny, symetryczny kształt. Niepokój może wzbudzać zmiana asymetryczna, której jedna część wyraźnie różni się od drugiej.

B – brzegi

Warto zwrócić uwagę na nieregularne, poszarpane, nierówne lub niewyraźnie odgraniczone brzegi znamienia.

C – kolor

Znamię może wymagać dokładniejszej oceny, jeżeli ma niejednolity kolor lub pojawia się w nim kilka różnych odcieni.

Szczególnie istotna jest również zmiana dotychczasowego zabarwienia znamienia.

D – duży rozmiar

Większy rozmiar zmiany może być jedną z cech zwracających uwagę podczas jej oceny. Klasyczna reguła ABCDE wskazuje przede wszystkim na zmiany o średnicy powyżej około 6 mm.

Nie oznacza to jednak, że każda zmiana większa niż 6 mm jest czerniakiem ani że mniejsza zmiana nie może być niebezpieczna. Rozmiar jest tylko jednym z elementów oceny.

E – ewolucja

To szczególnie ważny element samokontroli.

Należy zwracać uwagę na znamię, które zmienia się w czasie – np. powiększa się, zmienia kształt, kolor, powierzchnię lub zaczyna wyraźnie różnić się od swojego wcześniejszego wyglądu.

Czy każde znamię spełniające ABCDE oznacza czerniaka?

Nie. Zasada ABCDE nie jest testem diagnostycznym.

Niektóre łagodne znamiona mogą mieć nieregularny kształt, większy rozmiar lub kilka odcieni. Z drugiej strony nie każdy czerniak musi spełniać wszystkie kryteria ABCDE.

Dlatego niepokojącej zmiany nie należy diagnozować samodzielnie wyłącznie na podstawie jej wyglądu.

Ostateczna ocena wymaga badania lekarskiego, a w razie wskazań dalszej diagnostyki.

Zasada „brzydkiego kaczątka” – zwróć uwagę na znamię inne niż pozostałe

Oprócz ABCDE przy obserwacji skóry warto zwracać uwagę na tzw. objaw brzydkiego kaczątka.

Większość znamion u jednej osoby często wykazuje pewne podobieństwa. Podejrzenie może wzbudzić zmiana, która wyraźnie różni się wyglądem od pozostałych znamion – kolorem, kształtem, wielkością lub innymi cechami.

Takie znamię warto pokazać dermatologowi, nawet jeżeli nie spełnia wszystkich kryteriów ABCDE.

Jakie zmiany znamienia powinny skłonić do wizyty u dermatologa?

Konsultacji wymaga szczególnie znamię, które:

• szybko się powiększa,
• zmienia kształt lub kolor,
• zaczyna wyglądać inaczej niż wcześniej,
• ma wyraźnie nieregularne brzegi,
• staje się niejednorodne kolorystycznie,
• krwawi lub ulega owrzodzeniu bez wyraźnej przyczyny,
• wyraźnie różni się od pozostałych znamion.

Nie należy czekać, aż zmiana spełni wszystkie pięć kryteriów ABCDE. Pojawienie się nowej, nietypowej zmiany lub zauważalna ewolucja istniejącego znamienia jest powodem do jego oceny.

Jak samodzielnie kontrolować znamiona?

Skórę warto oglądać systematycznie, zwracając uwagę zarówno na istniejące znamiona, jak i pojawienie się nowych zmian.

Podczas samokontroli należy obejrzeć nie tylko łatwo widoczne okolice ciała, ale również:

• plecy,
• skórę głowy,
• okolice za uszami,
• dłonie i przestrzenie między palcami,
• stopy i przestrzenie między palcami stóp,
• podeszwy stóp.

W ocenie trudno dostępnych miejsc pomocne może być lustro lub druga osoba.

Przy kolejnych kontrolach szczególnie ważna jest odpowiedź na pytanie: czy któreś znamię zmieniło się od ostatniej obserwacji?

ABCDE to samokontrola – nie zastępuje badania dermatologicznego

Obserwacja własnej skóry pozwala zauważyć zmianę, ale nie zastępuje profesjonalnej oceny znamion.

Dermatolog może dokładniej ocenić zmianę i zdecydować, czy jej wygląd wymaga dalszej diagnostyki lub postępowania.

Jeżeli zauważysz nowe, zmieniające się lub niepokojące znamię, umów konsultację w Poradni Dermatologicznej ViaMed w Warszawie Ursus.

Dermatolog Warszawa Ursus – skonsultuj niepokojące znamię

Jeżeli zauważyłeś zmianę znamienia, jego powiększenie, zmianę koloru lub kształtu albo pojawienie się nowej zmiany, która budzi Twój niepokój, skonsultuj ją z lekarzem.

W Poradni Dermatologicznej ViaMed w Warszawie Ursus konsultuje lek. Alicja Bujakiewicz-Krześniak.

Umów konsultację dermatologiczną